Περιπλανώμενοι: the Dzhan people

Εικόνα

Καραβάνια νομάδων στη Ρωσία. Φωτογραφία του Sebastião Salgado.

The secretary of the committee told Chagatayev that a fairly small nomad people made up of different nationalities was roaming around in extreme poverty […]The poverty and despair of this people had become so great that they thought of work in the ditches, which lasts for a few weeks in the year, as a blessing because for these days at least they were given flat loaves of bread and even rice to eat. On the pumps these people took the place of donkeys, using their bodies to turn the wooden wheel which lifts the water up to the sluices. A donkey has to be fed right through the year, but these people […] ate only when they were working and then they went away. The tribe did not die out entirely, and always returned the next year, after languishing somewhere in the bottom of the wilderness.

«I know that people, that’s where I was born,» Chagatayev said.

«That’s why you’re being sent there,» the secretary said. «What’s the tribe called, do you remember?»

«It has no real name,» Chagatayev answered. «But it gave itself a nickname.»

«What’s that?»

«Dzhan. That means a soul, or dear life. These people don’t have anything except their souls, and the dear life their mothers gave them when they were born.»

The secretary frowned, and looked sad.

«That means, all they’ve got is the hearts inside their bodies, and they have that only while the hearts go on beating . . .»

«Only their hearts,» Chagatayev agreed, «nothing but life; except for their bodies, nothing belongs to them at all. But even their life isn’t really theirs, it only seems that way.»

«Did your mother ever tell you just who the Dzhan were?»

«She told me. Runaways and orphans from all over, and old exhausted slaves who had been driven out. Then there were women who had betrayed their husbands and come there out of fear, girls were always coming who had been in love with men who died suddenly and they didn’t want anyone else. And then people also lived there who didn’t recognize God, people who made jokes about the world, criminals . . . but I don’t remember them all. I was very little.»

Απόσπασμα από τη νουβέλα Dzhan του Ρώσου λογοτέχνη Αντρέι Πλατόνοφ (1899-1951), όπως εμπεριέχεται στη συλλογή The Fierce and Beautiful World, μετάφραση Joseph Barnes, New York Review Books, 2000.

Advertisements
Posted in homo sacer | Σχολιάστε

πρόσοψη που θρυμματίζεται

«Δεν διαβάζω εφημερίδα εδώ και πέντε χρόνια. Γιατί να διαβάσω; Αφού δεν καταλαβαίνω τι γίνεται…Άλλοι αποφασίζουν. Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να βγάλω κανένα φράγκο με το ταξί μου…Να σου πω…λέω να το πουλήσω το ταξί, να πάω να φτιάξω καμιά δουλίτσα σε κανένα νησί και να αράξω…Να αράξω κάπου να κοιτάω τη θάλασσα αγκαλιά με τη γυναίκα μου για όλη μου τη ζωή. Αυτό θέλω…να φύγω, αυτό θέλω στη ζωή μου, δεν μπορώ άλλο αυτόν το πόλεμο.»

Από το : Η Απομάγευση του Κόσμου, Νίκος Παναγιωτόπουλος (επιμέλεια), Πολύτροπον, Αθήνα, 2008

πρόσοψη που θρυμματίζεται

Posted in καταρρέον σκηνικό | Σχολιάστε

αμφισβήτηση

Όταν στα 1894 οι αυστρooυγγρικές αρχές ανέθεταν στον καταξιωμένο ζωγράφο Gustav Klimt τη διακόσμηση του κτηρίου του πανεπιστημίου της Βιέννης δεν μπορούσαν να φανταστούν το σκάνδαλο που θα επακολουθούσε. Το σχέδιο τους προέβλεπε την τοποθέτηση τριών μεγάλων πινάκων στην αίθουσα διαλέξεων. Ο καθένας  θα αναπαριστούσε και από μία  διδασκόμενη επιστήμη: τη φιλοσοφία, την ιατρική  και τη νομική. Ο σκοπός ήταν προφανής: η εξύμνηση των επιστημονικών γνώσεων, οι οποίες θα παρουσιάζονταν από τον καλλιτέχνη σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια σηματοδοτώντας παράλληλα την καινούρια, θριαμβευτική εποχή που διανοίγεται για τον άνθρωπο.

Ο Klimt όμως θα κινηθεί στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αντί για ένα φωτεινό μέλλον, εκείνος θα αντικρύσει ερείπια. Η ανθρωπότητα στο έργο του θα παρασταθεί ευάλωτη όσο ποτέ, να συντρίβεται κάτω από ανεξέλεγκτες και άλογες δυνάμεις και να υποφέρει. Το αύριο είναι αβέβαιο και απειλητικό. Έτσι, σχεδιάζει σώματα που στροβιλίζονται, βασανίζονται και οδύρονται. Ταυτόχρονα, πίσω από ένα κοσμικό νέφος το προσωπείο της φιλοσοφίας αναδύεται σκοτεινό, αινιγματικό και διόλου καθησυχαστικό, ενώ  η θεότητα της Υγείας, αγέρωχη και αδιάφορη, στρέφει τα νώτα της στο ανθρώπινο δράμα.

Philosophie

Philosophie

Medizin

Medizin

Στο πιο ώριμό του έργο, τη Jurisprudenz, η δικαιοσύνη μετατρέπεται σε ένα ψυχρό και απόμακρο μνημείο τριών γυναικείων φιγούρων, τη στιγμή που η  ανθρωπότητα, αδύναμη και αβοήθητη,  παίρνει τη μορφή ενός σκελετωμένου γέροντα που σκύβει το κεφάλι.  Ο γέροντας έχει περικυκλωθεί από τις Ερινύες και αφοπλιστεί από ένα τεράστιο χταπόδι.

Jurisprudenz

Jurisprudenz

Οι πίνακες θα κριθούν απαράδεκτοι από τους κρατούντες της εποχής και δεν θα εκτεθούν ποτέ στην πανεπιστημιακή αίθουσα. Ο ίδιος o Klimt θα αναγκαστεί να επιστρέψει την αμοιβή που του είχε προκαταβληθεί. Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, η  πατρίδα του, η Αυστροουγγαρία, θα εξαφανιστεί από το χάρτη, ενώ οι λαοί θα οδηγηθούν στα σφαγεία δύο παγκοσμίων πολέμων. Οι πίνακες που απεικόνισαν αυτή τη ζοφερή προοπτική θα μεταφερθούν στα 1945 από τα SS σε ένα κάστρο, όπου και θα καούν κατά την υποχώρησή των χιτλερικών στρατευμάτων. Όπως έχει εύστοχα παρατηρηθεί τα συγκεκριμένα έργα «προέβλεψαν τη φωτιά που τα έκαψε» (Δουζίνας 2005:17). Σήμερα διαθέτουμε μόνο κάποιες κακής ποιότητας φωτογραφίες τους, οι οποίες όμως αρκούν για να μας φωτίσουν σχετικά με την αλήθεια του καλλιτέχνη.

Πηγές:  Rogoyska J.- Bade P., Gustav Klimt, Parkstone, New York, 2011
Δουζίνας Κ., Νόμος και Αισθητική, Παπαζήσης, Αθήνα, 2005

Posted in Gustav Klimt | Σχολιάστε

γρανάζια

«Θυμάμαι αυτό το πλάνο των Μοντέρνων Καιρών, όπου ο εργάτης καταλήγει στο να εγκλωβιστεί μέσα στα γρανάζια της γραμμής συναρμολόγησης. Σε αυτήν την εικόνα το σώμα υφίσταται την κυριαρχία και την ίδια στιγμή ακυρώνεται.»
Pietro Ingrao, Indignarsi non basta

Untitled

Posted in homo sacer | Σχολιάστε

σύνθημα

Γράφει βιαστικά στον τοίχο. Σχηματίζει τη λέξη Ανήσυχος. Αυτή και μόνο αρκεί. Καμία περαιτέρω εξήγηση.

Posted in σύνθημα | Σχολιάστε

Σύμβολα στη Λογοτεχνία. Η Μητρόπολη.

Η κυψέλη με το πολύβουο και ετερόκλητο πλήθος. Το κέντρο των οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών εξελίξεων. Η Μητρόπολη στη λογοτεχνία παριστάνεται συχνά σα μία μυστηριακή δύναμη που μπορεί να παγιδεύσει, να προκαλέσει σύγχυση ή ακόμη και να καταστρέψει τις ανθρώπινες ζωές.

Φωτιά. Στις μπαλζακικές Χαμένες Ψευδαισθήσεις ο φιλόδοξος νέος έλκεται από τη λάμψη της μεγαλούπολης. Εκεί πιστεύει ότι θα πραγματώσει τα πιο τρελά του όνειρα. Δίχως όμως να το καταλάβει καίγεται. Γίνεται βορά στις ορέξεις ενός γιγαντιαίου και απρόσωπου μηχανισμού.

Αίνιγμα. Η  Metropole του Ούγγρου συγγραφέα Ferenc Karinthy περιγράφει την τεράστια πόλη σαν ένα άλυτο γρίφο, ένα λαβύρινθο που ενώ συνεχώς νομίζεις ότι πλησιάζεις την έξοδο όλο και απομακρύνεσαι από αυτήν. Έχεις χαθεί. Κάθε σου προσπάθεια να αποκωδικοποιήσεις την οργάνωση του αστικού βίου είναι καταδικασμένη.

Χάος. Κόσμος που μετακινείται αενάως προς κάθε κατεύθυνση, σκηνικά που αλλάζουν διαρκώς, επιχειρήσεις που ξεφυτρώνουν σε κάθε γωνία και ύστερα από λίγο κλείνουν. Στο Πλήθος του  Αντρέα Φραγκιά η Μητρόπολη είναι χαοτική, ασταθής,  πολυδαίδαλη.

Posted in σύμβολα στη λογοτεχνία | Σχολιάστε

ζωής αποστείρωση

«Δώστε ένα τέρμα στην ποίηση και τις παραδοξολογίες της», ξελαρυγγιάζεται το εκνευριστικό ηχείο της εποχής μας, «γκρεμίστε τις ανοησίες των μύθων  και αγνοήστε τις φαντασιώσεις των ουτοπιών. Ως πότε θα επιμένετε να είστε αιθεροβάμονες και αντιπαραγωγικοί; Τα αναγκαία, τα πρακτικά και τα μετρήσιμα. Αυτά μόνο να εκτιμάτε!»

Posted in κυρίαρχη ιδεολογία | Σχολιάστε