αναγνώσεις

Τίτλος: Η Περιπέτεια ενός βιβλίου
Συγγραφέας: Νίκος Καχτίτσης
Εκδότης: Στιγμή
Έτος Έκδοσης: 1985

συνωμοσία στο τυπογραφείο

Η Περιπέτεια ενός Βιβλίου καταλαμβάνει μια ιδιότυπη θέση στο λογοτεχνικό σύμπαν του Νίκου Καχτίτση. Σε αυτό το έργο, κεντρικό ρόλο δεν κατέχει κάποια ανθρώπινη φιγούρα όπως συμβαίνει με άλλα  γραπτά του. Έτσι, παραδείγματος χάριν, σε κείμενά του υπάρχουν ιστορήσεις που τις στοιχειώνει η προσωπικότητα του δαιμόνιου και άθλιου Στοππάκιου Παπένγκους, alter ego του συγγραφέα. Εδώ όμως πρωταγωνιστεί ένα βιβλίο! Πρόκειται για τη νουβέλα με τον τίτλο Ο Εξώστης. Επιπρόσθετα, Η Περιπέτεια δεν είναι το προϊόν μιας καθαρής μυθοπλασίας αλλά η αλήθεια ενός επώδυνου βιώματος, το οποίο όμως περιγράφεται με έναν τέτοιο πυρετικό τρόπο που καταλήγει στο να φαντάζει εξωπραγματικό.

Έχουμε επομένως ένα βιβλίο που περιστρέφεται γύρω από ένα άλλο βιβλίο. Καταγράφω την υπόθεση. Η νουβέλα Ο Εξώστης βρίσκεται προς έκδοσιν σε ένα τυπογραφείο. Διατρέχει όμως μέγιστους κινδύνους. Μοχθηροί τύποι συνωμοτούν διαρκώς εναντίον της επιδιώκοντας να την τραυματίσουν θανάσιμα. Χρονοτριβούν αδικαιολόγητα καθυστερώντας τις απαιτούμενες διορθώσεις της και τη στοιχειοθεσία, καταστρέφουν την εμφάνισή της αδιαφορώντας εγκληματικά για το ζήτημα της αισθητικής της αρτιότητας, θέτουν συνέχεια και νέες χρηματικές απαιτήσεις κρατώντας την όμηρο και μη αφήνοντάς την να δει το φως της δημοσιότητας. Μοναδικός υπερασπιστής της έχει απομείνει ο ίδιος της ο δημιουργός, ο Νίκος Καχτίτσης. Υπάρχει όμως το δυσεπίλυτο πρόβλημα της απόστασης. Εκείνος βρίσκεται στον Καναδά ενώ το έργο του το κρατάνε δέσμιο και το κακομεταχειρίζονται σε ένα ελληνικό τυπογραφείο. Δεν θα το βάλλει κάτω και θα επιδοθεί σε ένα τιτάνιο αγώνα. Στέλνει επιστολές στην  Ελλάδα και αποκαλύπτει τις συνωμοσίες που εξυφαίνονται, ξεσκεπάζει τους εχθρούς του και τις πονηρές τους προθέσεις, κινητοποιεί τους λιγοστούς πραγματικούς του φίλους και καταβάλλει συνέχεια και νέα χρηματικά ποσά ώστε να  απελευθερώσει τον Εξώστη και να τον οδηγήσει ακέραιο στο αναγνωστικό κοινό.

Η παραπάνω ιστορία περιγράφει με σχολαστικότητα την τραυματική εμπειρία και τα οξυμμένα νεύρα του Καχτίτση καθώς προσπαθούσε να εκδώσει τη νουβέλα του σε ένα κατά τα άλλα φημισμένο για τις ποιοτικές του εκδόσεις τυπογραφείο της Θεσσαλονίκης. Λάτρης ο ίδιος της τυπογραφικής τέχνης διέθετε ξεκάθαρη άποψη για τη μορφή που θα έπρεπε να είχαν τα τυπωμένα του κείμενα και δεν έκανε υποχωρήσεις από το καλλιτεχνικό του όραμα. Είναι χαρακτηριστική η επιμονή του στο να συμπεριλαμβάνονται στα έντυπά του περίτεχνα χαρακτικά, διακοσμητικά και αρχιγράμματα. Αργότερα, με σκοπό να έχει ο ίδιος τον ολοκληρωτικό έλεγχο της συγγραφικής του παραγωγής θα αγοράσει μια τυπογραφική μηχανή και θα την εγκαταστήσει στο σπίτι του στο Μόντρεαλ. Θα  δημιουργήσει την Anthelion Press και εκεί θα εκδώσει μεταξύ άλλων και το σημαντικότατο μυθιστόρημά του, τον Ήρωα της Γάνδης.

Η Περιπέτεια πάντως προσφέρει στον αναγνώστη μια διπλή απόλαυση. Αρχικά είναι η καθηλωτική πλοκή. Μία νουβέλα απειλείται συστηματικά, κακοποιείται και ενδέχεται και να σκοτωθεί. Ο συγγραφέας προσπαθεί να αποτρέψει το έγκλημα από πολύ μακριά με τα φτωχότατά του όπλα: με μία σειρά επιστολών (άλλοτε οργισμένων, άλλοτε απελπισμένων και άλλοτε γεμάτων αγωνία) και καταβάλλοντας υπέρογκα λύτρα. Έπειτα, υπάρχει η αριστοτεχνική δημιουργία ενός ακραίου ψυχολογικού κλίματος, που βρίσκεται στο όριο της παράκρουσης. Κοινό μοτίβο εξάλλου σε ό,τι έγραψε ο Καχτίτσης. Ένας κόσμος που έχει βουτήξει μέσα στο άγχος και τις υποψίες και βρίσκεται ένα λεπτό πριν την ολοκληρωτική κατάρρευση. Στήνονται δολοπλοκίες και αιωρούνται θανάσιμα υπονοούμενα.   Η αγωνία, η μυστικοπάθεια και μια ακαθόριστη αίσθηση ενοχής κυριαρχούν. Οι πάντες αλληλοϋποβλέπονται και μετέρχονται υπόγεια μέσα ώστε ο ένας να βλάψει τον άλλο. Τίποτα δεν είναι σίγουρο και ξεκάθαρο αλλά μία ομίχλη ρευστότητας και αβεβαιότητας τρυπώνει ύπουλα σε κάθε λέξη. Προσφυώς ο Γιώργος Δανιήλ είχε αποκαλέσει τον Καχτίτση λεπιδοπτερολόγο των αγωνιωδών ψυχικών καταστάσεων.

Τέλος, η φροντισμένη επανέκδοση της Περιπέτειας από τη Στιγμή σε επιμέλεια Επαμεινώνδα Γονατά (που διατίθεται μέχρι και σήμερα στα βιβλιοπωλεία) σαφέστατα και θα ικανοποιούσε τα αυστηρά εκδοτικά κριτήρια του Καχτίτση. Παράλληλα, αναμένουμε το επόμενο διάστημα την έκδοση των απάντων του πελοποννήσιου συγγραφέα από τις εκδόσεις Κίχλη.

Jean-Philippe Toussaint, La Salle de Bain, Paris (Les Éditions de Minuit) 2006
ελληνική έκδοση: Ζαν-Φιλιπ Τουσσαίν, To Λουτρό, μτφρ. Λήδα Παλλαντίου, Αθήνα (Εστία) 1986

η ζωή μέσα από το λουτρό

Το Λουτρό του Ζαν-Φιλίπ Τουσσαίν ξεκινάει με μία παράδοξη και κωμική σκηνή. Η ζωή του εικοσιενιάχρονου πρωταγωνιστή είναι γεμάτη άγχος και αβεβαιότητα. Δεν την αντέχει άλλο. Αποφασίζει λοιπόν να αποτραβηχτεί στην μπανιέρα του. Μεταφέρει εκεί μέχρι και τη βιβλιοθήκη του. Πλέον θα διαβιώνει αποκλειστικά και μόνο σε αυτό το μέρος του διαμερίσματός του. Το μπάνιο μετατρέπεται σε ένα είδος ασφαλούς καταφυγίου για τον απεγνωσμένο ήρωα, ο οποίος νομίζει πως έτσι επιτυγχάνει το διττό του στόχο: ξεφεύγει από τις δυσβάσταχτες υποχρεώσεις που τον πνίγουν και ήρεμος πλέον αναστοχάζεται την ως τώρα πορεία του.

Ο γαλλόφωνος συγγραφέας, μετά το εναρκτήριο εύρημά του, πιάνει να μας ξετυλίγει το νήμα της «περιπέτειας»  του νεαρού του πρωταγωνιστή· η επεισοδιακή συμβίωση με την κοπέλα του, οι χωρισμοί και οι επανασυνδέσεις τους, οι σκόρπιες σκέψεις του, το ταξίδι στη Βενετία, οι εντυπώσεις από διάφορες περιπλανήσεις, ένας αγώνας τένις. Εν ολίγοις παρακολουθούμε μια ροή μικρών στιγμών και φευγαλέων στοχασμών. Εδώ έγκειται και η σημασία της λογοτεχνίας του Τουσσαίν. Αποτυπώνει  τις μικρολεπτομέρειες και φωτογραφίζει το φαινομενικά ασήμαντο. Φωτίζει επομένως το τετριμμένο, αυτό που βρίσκεται στην επιφάνεια μιας ρουτίνας και τις περισσότερες φορές περνάει απαρατήρητο. Καταδεικνύει ότι εκεί βρίσκεται μια δύναμη που μπορεί να συγκινεί και να αφυπνίζει, που διαθέτει και ουσία και αλήθεια. Παράλληλα καταξιώνει και αισθητικά την περιφρονημένη καθημερινότητα.

Αλλά και η δομή του έργου χρήζει ιδιαίτερου σχολιασμού. Εξάλλου, δεν είναι τυχαία η αναφορά, που συναντάμε στο Λουτρό, στον πρωτοπόρο καλλιτέχνη Μοντριάν. Ο Ολλανδός ζωγράφος γοήτευε με κύριο μέσο του την γεωμετρική οργάνωση του καμβά: μέσα από τη χάραξη οριζόντιων και κάθετων γραμμών και τη δημιουργία κατ’ αυτόν τον τρόπο μικρών διακριτών χώρων. Έτσι και ο Τουσσαίν χωρίζει το κείμενό του σε μικρά και αριθμημένα αποσπάσματα, υποσκάπτοντας την τυπική γραμμική αφήγηση. Το αποτέλεσμα μοιάζει εξωτερικά και με φιλοσοφικά fragmenta (όπως των Σκέψεων του Πασκάλ). Μόνο που εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ζώσα φιλοσοφία που προχωράει σε μια ανήσυχη καταγραφή του γίγνεσθαι.

Έπειτα είναι η ελκυστική τεχνική της κυκλικότητας. Αρχή και το τέλος στο κείμενο συμπίπτουν. Για να υποστηριχθεί μάλιστα αυτή η επιλογή, ο συγγραφέας προχωράει σε μια ιδιαίτερη ερμηνεία του πυθαγορείου θεωρήματος που αποτελεί και το μότο του έργου του· τα πάντα πρέπει να ξεκινάνε και να καταλήγουν στην πλευρά (πλευρά-υποτείνουσα-πλευρά). Αυτό στο βιβλίο μεταφράζεται στο ότι η ροή της διήγησης πρέπει να πηγάζει από το λουτρό και να ολοκληρώνεται και πάλι σε αυτό. Τέλος, οι σύντομες φράσεις που χρησιμοποιούνται προσδίδουν στην αφήγηση έναν κοφτό και γρήγορο ρυθμό.

Το έργο αυτό είναι το πρώτο του βέλγου Τουσσαίν. Εκδόθηκε το 1985 από τις εμβληματικές Εκδόσεις του Μεσονυκτίου (Les Éditions de Minuit), αφού όμως πρώτα είχε απορριφθεί από τους άλλους εκδοτικούς οίκους στους οποίους υποβλήθηκε. Στο επίμετρο της γαλλικής έκδοσης υπάρχει η συγκινητική μαρτυρία του συγγραφέα για την ανέλπιστα θετική απάντηση των Éditions de Minuit στο να εκδώσουν το χειρόγραφό του και για τη συνάντηση του με τον Ζερόμ Λεντόν, ψυχή του εκδοτικού οίκου (Τη μέρα που συνάντησα τον Ζερόμ Λεντόν). Εκείνη την περίοδο πάντως (δεκαετία του ’80)  ήταν ακόμη ισχυρή η φωνή του λογοτεχνικού  ρεύματος του νέου μυθιστορήματος. Βέβαια σιγά σιγά μια νέα γενιά γάλλων πεζογράφων έβγαινε στο προσκήνιο: Jean Echenoz, Jean-Philippe Toussaint, Eric Chevillard. Θα ονομαστούν «μινιμαλιστές» από το απλό, λιτό έως και ελλειπτικό τους ύφος. Το Λουτρό εκδόθηκε στη χώρα μας σε μετάφραση Λήδας Παλλαντίου το 1986 από την Εστία.

Petersburg
Andrei Bely
μετάφραση David McDuff
Penguin Books (London) 2011

πριν από την έκρηξη

Βρισκόμαστε στη Ρωσία του  1905. Η Πετρούπολη βρίσκεται υπό επαναστατικό αναβρασμό.   Απεργίες, εξεγέρσεις και εκρήξεις συγκλονίζουν την πόλη.  Το μυθιστόρημα του Αντρέι Μπέλυ (magnum opus του ρωσικού λογοτεχνικού μοντερνισμού) σκιαγραφεί με δεξιοτεχνία αυτήν την ταραχώδη περίοδο. Στα οχτώ του κεφάλαια ξετυλίγεται το κρίσιμο εικοσιτετράωρο πριν από μία βίαιη επίθεση. Μία ωρολογιακή βόμβα πρόκειται να πυροδοτηθεί με στόχο τη ζωή ενός κρατικού αξιωματούχου. Παρακολουθούμε την προπαρασκευή της τρομοκρατικής ενέργειας. Ειδικότερα συναντάμε τους χαρακτήρες του έργου να διατρέχουν κάθε πιθανό και απίθανο σημείο της τσαρικής πρωτεύουσας και είτε να συνωμοτούν, να κατασκοπεύουν, να εξαπατούν  είτε να πέφτουν θύματα του καλά οργανωμένου και υποχθόνιου βομβιστικού σχεδίου. Πάντως όλοι βρίσκονται σε μια τέτοια ψυχολογική ένταση που συχνά φτάνουν στο σημείο να έχουν παραισθήσεις και να βλέπουν οράματα.

Η τσαρική μητρόπολη δεσπόζει σε όλο το βιβλίο και μας παρουσιάζεται μέσα από κάθε δυνατή οπτική γωνία. Στον πρόλογο κιόλας, ο ρώσος λογοτέχνης περιεργάζεται το χάρτη και την αντικρίζει  «με τη μορφή δύο κύκλων, ο ένας μέσα στον άλλο και στο επίκεντρο μία τελεία». Μετά είναι τα μνημεία της πόλης που είναι τοποθετημένα σε μεγάλο ύψος και εποπτεύουν από εκεί την καθημερινή αστική ζωή (η Καρυάτιδα και ο Χάλκινος Καβαλάρης). Σωστή πανοπτική επιτήρηση που δεν της ξεφεύγει η παραμικρή ύποπτη κίνηση! Άλλοτε πάλι, αλλάζοντας επίπεδο θέασης, ο συγγραφέας μας βάζει να περπατάμε μαζί με το πλήθος στη λεωφόρο Νιέφσκι, να μπαίνουμε μέσα σε ύποπτα στέκια, να περνάμε πάνω από τις  γέφυρες του ποταμού Νέβα, να μένουμε στο εσωτερικό στενόχωρων διαμερισμάτων ή σε πολυτελείς επαύλεις.

Η ιστόρηση του Αντρέι Μπέλυ μας συστήνει αρχικά μια εξουσία με όλα της τα εμβλήματα απαστράπτοντα. Πολυτελείς εορτασμοί, κοσμικές δεξιώσεις, στρατιωτικές παρελάσεις. Παράλληλα όμως διαχέεται και η ανησυχία. Είναι η ομίχλη που εξαπλώνεται, οι σκιές που γλιστράνε μέσα στα στενά και οι εξαθλιωμένοι υπήκοοι της ρωσικής αυτοκρατορίας. Τότε σταδιακά εμφανίζονται και  οι αμφισβητίες πρωτοπόροι με τα ετερόκλητά τους πιστεύω: μαρξιστές, καντιανοί,  νιτσεϊστές, αλλά και  οι οπαδοί ενός ιδιότυπου σλαβικού μυστικισμού.  Η επερχόμενη σύγκρουση θα συμπυκνωθεί στα πρόσωπα των δύο κύριων ηρώων. Ο υψηλόβαθμος στην κρατική ιεραρχία Απόλλων Απολλόνοβιτς και ο εξεγερμένος γιος του Νικολάι.

Η ιδέα επομένως που συνέχει όλο το έργο είναι η ανηλεής αντιπαράθεση του παλιού, που αν και βρίσκεται σε αποδρομή ανθίσταται,  με το ορμητικό καινούργιο. Αυτή η διαμάχη λαμβάνει χώρα σε πολλαπλά επίπεδα. Πρώτα πρώτα είναι η νέα γενιά, που  με τις ανατρεπτικές πολιτικές της απόψεις έρχεται σε ρήξη με τους γερασμένους οπαδούς της καθεστηκυίας τάξης. Ακολουθεί η ίδια η Πετρούπολη, η οποία με τα πολυώροφα κτήρια, τη ρυμοτομία και τα τεχνολογικά επιτεύγματα σηματοδοτεί μία νίκη πάνω στον παραδοσιακό τρόπο ζωής. Αλλά και οι τέχνες δεν μένουν πίσω στη συντελούμενη κοσμογονία. Το κίνημα του μοντερνισμού υποσκάπτει τους καθιερωμένους τύπους πνευματικής δημιουργίας και  επιχειρεί αδιανόητους μέχρι χτες πειραματισμούς. Έτσι ένα μέρος της ρωσικής αβανγκάρντ των γραμμάτων διακηρύττει προκλητικά: «Πούσκιν, Ντοστογιέφσκι, Τολστόι έξω από το ατμόπλοιο της εποχής μας!» (Το Ατμόπλοιο του Μοντερνισμού, Πάολο Νόρι).

Ο Μπέλυ μάλιστα προχωράει κατά τη συγγραφή του μυθιστορήματος (1914-1916) σε πολλά καλλιτεχνικά τολμήματα και αρκετές φορές πρωτοπορεί. Αναφέρω κάποια ενδεικτικά στοιχεία. Η ιστορία διασπάται σε μικρά κομμάτια. Η γραμμική αφήγηση εγκαταλείπεται. Τα γεγονότα περιγράφονται ξανά και ξανά. Κάθε φορά όμως μέσα από τα μάτια ενός άλλου προσώπου.  Προωθείται έτσι ένας τρόπος «κυβιστικής» οπτικής των συμβάντων. Έπειτα, δεν υπάρχει τίποτα το σταθερό και το σαφές. Το άυλο μετατρέπεται σε ένυλο και τανάπαλιν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο τα αισθήματα με ένα μαγικό τρόπο γίνονται ζώσα ύλη που κινείται και μιλάει. Από την άλλη διαβάζουμε για κτήρια και  λεωφόρους που μετατρέπονται έξαφνα σε γεωμετρικά σχήματα, σε κύβους και σε ευθείες. Αλλά και οι ήρωες αλλάζουν συνέχεια πρόσωπα. Ο καντιανός επαναστάτης Νικολάι γίνεται το μυστηριώδες κόκκινο ντόμινο που στοιχειώνει τις γέφυρες της Πετρούπολης, ο αναρχικός Ντούντκιν συγχωνεύεται προς στιγμήν με το μεγαλειώδες άγαλμα του Μεγάλου Πέτρου, το Χάλκινο Καβαλάρη. Ό,τι θεωρούμε δεδομένο αποδιοργανώνεται και στη θέση του προβάλλει μια άλλη πραγματικότητα.

Προς αυτήν την κατεύθυνση συμβάλλουν και τα παιγνίδια με τις λέξεις και τους ήχους. Προτάσεις που χαίνουν ανολοκλήρωτες, απειλητικές συλλαβές, φωνήεντα που εκφέρονται με τέτοιον τρόπο που τρομάζουν όποιον τα ακούει, ο αέρας που βρυχάται, αναπάντεχες λέξεις. Αναδύεται λοιπόν ένα υπερλογικό στοιχείο που έχει τη δύναμη να μας υποβάλλει έντονα συναισθήματα. Τις ιδιαίτερές του απόψεις πάντως περί της γλώσσας ο Μπέλυ θα τις αναπτύξει εκτενέστερα το 1922 σε ένα ποίημά του που θα το ονομάσει Γλωσσολαλιά.

Το κείμενο της Πετρούπολης πρωτοεκδόθηκε στη Ρωσία το 1916. Μετά όμως από την επίσημη υιοθέτηση  του ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού θα παύσει να επανεκδίδεται. Θα επανακυκλοφορήσει μόλις το 1978 (Petersburg: Novel and City, 1900-1921, Olga Matich). Στη χώρα μας μέχρι σήμερα δεν έχει μεταφραστεί.

Να μου γράφεις, έστω και βαδίζοντας
(Επιστολές στον Ε.Χ. Γονατά 1960-1965)
Δ.Π. Παπαδίτσας
επιμέλεια: Χρήστος Αστερίου
εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2000

η αγωνία της γραφής και το καταφύγιο της φιλίας

Ο Δημήτρης Παπαδίτσας βρίσκεται σε αδιέξοδο ως προς την εξέλιξη του ποιητικού του έργου. Δεν μπορεί να ησυχάσει. Σχίζει τους στίχους του και μετά το μετανιώνει. Αντιφατικά συναισθήματα τον κατακλύζουν. Άλλοτε βρίσκεται σε δημιουργική έξαρση,  οπότε ενθουσιάζεται και θριαμβολογεί και άλλοτε αμφιβάλλει και απελπίζεται, οπότε τον καταβάλλει η απογοήτευση. Στέλνει λοιπόν μια σειρά από επιστολές στο φίλο του λογοτέχνη Επαμεινώνδα Γονατά και του εκμυστηρεύεται την ψυχική του κατάσταση.

Στο Να μου γράφεις, έστω και βαδίζοντας αναδεικνύεται πρώτα πρώτα μία πολύ δυνατή φιλία.  Ο Παπαδίτσας εξομολογείται χωρίς δισταγμό στο Γονατά τις αγωνίες, τους φόβους αλλά και τις χαρές που αντλεί από το συγγραφικό του έργο. Επιπρόσθετα, του στέλνει προσχέδια των ποιημάτων του και ζητάει τη γνώμη και τις παρατηρήσεις του.

Εξάλλου, οι δυο τους μοιράζονταν ήδη πολλά.  Ήταν λάτρεις της εκτυπωτικής τέχνης και είχαν προχωρήσει σε κοινά εγχειρήματα: στην έκδοση δύο τευχών του  λογοτεχνικού περιοδικού Πρώτη Ύλη καθώς και στην ίδρυση των ομώνυμων εκδόσεων. Το περιοδικό Πρώτη ύλη εμπεριείχε τόσο δικά τους κείμενα όσο και μεταφράσεις ξένων συγγραφέων. Επιπλέον, συνήθιζαν ο ένας να διαβάζει τα γραπτά του άλλου και έπειτα να προχωράνε σε  κρίσεις και να προτείνουν  διορθώσεις.

Οι εικοσιπέντε επιστολές του Σάμιου ποιητή αποτελούν βέβαια και ένα πολύτιμο ντοκουμέντο της πορείας του καλλιτέχνη. Μέσα από τα γράμματά του παρακολουθούμε την εσωτερική του αναζήτηση που θα τον οδηγήσει στην επίπονη και εναγώνια αναθεώρηση της ποιητικής του. Πλέον στους στίχους του θα πληθύνουν οι φιλοσοφικές αναφορές καθώς θα προσπαθεί να  συνταιριάξει το απείρως μικρό με το απείρως μεγάλο. Αλλά και η μέθοδος της συγγραφής του αλλάζει. Δε θα γράφει άμεσα τα ποιήματά του στο χαρτί αλλά μετά από επεξεργασία πολυάριθμων σημειώσεων που έχει κρατήσει προηγουμένως.

Πάντως ένα ισχυρό στοιχείο γοητείας που έχει ο  επιστολικός λόγος του βιβλίου είναι ότι διατηρεί κάτι από τη ζωντάνια, τον αυθορμητισμό και το ατημέλητο της προφορικής ομιλίας. Έτσι ανάμεσα στους προβληματισμούς περί λογοτεχνικής δημιουργίας παρεμβάλλονται παρακλήσεις για αγορές αρωμάτων και πούδρας, αναφορές στο κτίσιμο ενός σπιτιού στην Πάτμο, ο σχολιασμός της δολοφονίας του Κέννεντυ.

Κλείνοντας τον μικρό τόμο εξακολουθούν να ηχούν στα αυτιά μου τα βασανιστικά ερωτήματα του Παπαδίτσα: Γιατί Νώντα να παιδευόμαστε έτσι; Μήπως δεν υπάρχουν τόσα γύρω μας που θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν την προσοχή μας; Πού θα πάμε με αυτό το σαδιστικό κι ατέρμονο σκάψιμο του ένδον μας; Για να θεμελιώσουμε τι; 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s