αμφισβήτηση

Όταν στα 1894 οι αυστρooυγγρικές αρχές ανέθεταν στον καταξιωμένο ζωγράφο Gustav Klimt τη διακόσμηση του κτηρίου του πανεπιστημίου της Βιέννης δεν μπορούσαν να φανταστούν το σκάνδαλο που θα επακολουθούσε. Το σχέδιο τους προέβλεπε την τοποθέτηση τριών μεγάλων πινάκων στην αίθουσα διαλέξεων. Ο καθένας  θα αναπαριστούσε και από μία  διδασκόμενη επιστήμη: τη φιλοσοφία, την ιατρική  και τη νομική. Ο σκοπός ήταν προφανής: η εξύμνηση των επιστημονικών γνώσεων, οι οποίες θα παρουσιάζονταν από τον καλλιτέχνη σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια σηματοδοτώντας παράλληλα την καινούρια, θριαμβευτική εποχή που διανοίγεται για τον άνθρωπο.

Ο Klimt όμως θα κινηθεί στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αντί για ένα φωτεινό μέλλον, εκείνος θα αντικρύσει ερείπια. Η ανθρωπότητα στο έργο του θα παρασταθεί ευάλωτη όσο ποτέ, να συντρίβεται κάτω από ανεξέλεγκτες και άλογες δυνάμεις και να υποφέρει. Το αύριο είναι αβέβαιο και απειλητικό. Έτσι, σχεδιάζει σώματα που στροβιλίζονται, βασανίζονται και οδύρονται. Ταυτόχρονα, πίσω από ένα κοσμικό νέφος το προσωπείο της φιλοσοφίας αναδύεται σκοτεινό, αινιγματικό και διόλου καθησυχαστικό, ενώ  η θεότητα της Υγείας, αγέρωχη και αδιάφορη, στρέφει τα νώτα της στο ανθρώπινο δράμα.

Philosophie

Philosophie

Medizin

Medizin

Στο πιο ώριμό του έργο, τη Jurisprudenz, η δικαιοσύνη μετατρέπεται σε ένα ψυχρό και απόμακρο μνημείο τριών γυναικείων φιγούρων, τη στιγμή που η  ανθρωπότητα, αδύναμη και αβοήθητη,  παίρνει τη μορφή ενός σκελετωμένου γέροντα που σκύβει το κεφάλι.  Ο γέροντας έχει περικυκλωθεί από τις Ερινύες και αφοπλιστεί από ένα τεράστιο χταπόδι.

Jurisprudenz

Jurisprudenz

Οι πίνακες θα κριθούν απαράδεκτοι από τους κρατούντες της εποχής και δεν θα εκτεθούν ποτέ στην πανεπιστημιακή αίθουσα. Ο ίδιος o Klimt θα αναγκαστεί να επιστρέψει την αμοιβή που του είχε προκαταβληθεί. Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, η  πατρίδα του, η Αυστροουγγαρία, θα εξαφανιστεί από το χάρτη, ενώ οι λαοί θα οδηγηθούν στα σφαγεία δύο παγκοσμίων πολέμων. Οι πίνακες που απεικόνισαν αυτή τη ζοφερή προοπτική θα μεταφερθούν στα 1945 από τα SS σε ένα κάστρο, όπου και θα καούν κατά την υποχώρησή των χιτλερικών στρατευμάτων. Όπως έχει εύστοχα παρατηρηθεί τα συγκεκριμένα έργα «προέβλεψαν τη φωτιά που τα έκαψε» (Δουζίνας 2005:17). Σήμερα διαθέτουμε μόνο κάποιες κακής ποιότητας φωτογραφίες τους, οι οποίες όμως αρκούν για να μας φωτίσουν σχετικά με την αλήθεια του καλλιτέχνη.

Πηγές:  Rogoyska J.- Bade P., Gustav Klimt, Parkstone, New York, 2011
Δουζίνας Κ., Νόμος και Αισθητική, Παπαζήσης, Αθήνα, 2005

Advertisements
This entry was posted in Gustav Klimt. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s